BBC Somali

  11:00 GMT

  14:00 GMT

  18:00 GMT



Newsletter






Current Stats
11 visitors online
Total visits: 545971
View Stats
Job i Kolding område
Altaqwaa
Amin Arts
Koldingkommune
VOA
Geeska Afrika
Hadhwanaagnews
Misterwhat
Hiiraan Online
Hornafrik
Qarannews
Maktabada
Gabilley
CALANKA
Mudug-online
TvSleurope
Somaliland.org
Qorahey online
Radio Copenhagen
Radio Hargeysa
RTD- Djibouti
Shabeele
Somaliweyn
Somalitribune
Somalitalk
Somalilandnet
Togdheernews
Radio Hirad
HEESO NOOC WALBA LEH.
Afnugaal
Ducaale
All Puntland
Saacadaha dunida
Somalilandinfo
Youtube
Redsea-online
Aflax
Kolding Byrådes debat
SDWO
Ramaasnews
Harowo
oodwaynenews
Radiofreesomalia
Goljano
Hiiraanlive. New
Warya TV
Haatuf
Radio Warsan
Jamhuuriya
DR Nyheder
Dhegayso EAVAFM
Somalimediastation
HALBEEG NEWS
washaaqo.com
Wardheernews
SSE Website
Hiiraanlive. New
bclub19. New
Qumaati. New
WAASAN
SS Alberta-Canada
HARGEISA SPORTS

Waqtiga Salaada
SalaadaCopenhagen
Fajr05:17
Shuruq06:54
Dhuhr13:17
Asr16:38
Maghrib19:37
Isha21:09


Fallanqeyn: Magacaabista Axmed Xuseen


Ilwaad Elman oo u warrantey Radio Hormuud


Mo Farax oo lagu daray diiwaanka dadka la sharrfay sanadka cusub


Barnaamij lagu eegayo dhacdooyinkii ugu waaweynaa ee ka dhacay Soomaaliya 2016


Guddiga abaaraha gurmadka oo Muqdisho shir ku yeeshay


Puntland oo ka jawaabtey eedeen ka timid culimada oo ku aadan cayaaraha gabdhaha


Culimada Soomaalida oo ka digtay tartanka kubadda koleyga gabdhaha ee Garoowe


Sedddax Soomaali ah oo lagu dhaawacay Zurich


Madaxweynaha Soomaaliya oo ka Hadlay Doorashooyinka


Dowladda SaudiArabia oo si kumeel gaar ah u joojisay Xoolaha Somalia laga dhoofiyo.


Caasho Xaaji Cilmi oo Eedeysay Madaxweyne Guuleed

Wargelin: Latest news from Denmark and the rest of the world - Newsletter - - -
Hormuud News     Sunday, March 26th, 2017 | 09:18
[Thursday, February 21st, 13] :: Somaliland Qaran uu qof kaliyi Qiimeeyo!

Share |
news image

W.Q. Xassan Cumar Hoori“. Kolba dhagax ayaan rogayaa anigoo ka raadinaya wax cusub.” James M. Buchanan Jr., 1919-2013. James, 1968 waxaa uu ku guulaystay Billadda Noble ee Culuumta Dhaqaalaha isagoo ku mutaystay baadigoobka cilmiyeed ee xidhiidhka dhaqaalaha iyo aqoonta siyaasadda.

Haddaba, dad faro badan oo aan ka mid ahay waxaan ku fooggan nahay in aan kolba dhagax rogno annaga oo ka baadi-goobaynna waxa xun qarankan aan ku aaminnay lafaheenna iyo aayaheenna iyo hogo-tusaalaynta sidii looga gudbi lahaa. Allaylahe, maantaba, dhagaxii aan rogay waxaa ka soo mudh yidhi arrin mudan in laga wada hadlo, “QARAN UU QOF QIIMEEYAY!”, Qarankuna raalli ka yahay.

Waa madal ilyarto is qabsatay, Hotel Maansoor, Hargeysa, 20/02/2013. Waxaa fadhiya qof-doorkii qaranka. Madaxweyne iyo xukuumadiisii, Shir-guddoon goleyaal qaran iyo xubnahii xeerdejin, culimo, aqoonyahanno iyo waxgaradkii. Waxaa loo kulansan yahay in NIN laga guddoonto 100 abaalmarin (badanaa halyeeyada qaranku) oo lagu asteeyay labeentii dalka ee wax ka taray dhinacyada siyaasad, nabad, diin, aqoon, suugaan iyo wax kastoo ummaddu horukac ku gaadhi karto.

Waxaan u hambalyaynayaa Rashiid Sulub oo isagu hindisay, ka hawl-galay, soona bandhigay
billadaha. Waxaa uu curiyay aragti cusub oo aad loogu baahnaa. Waxaana uu muujiyay dedaal dheeraad ah, lexejeclo daleed iyo karti uu ku soo xaadiriyo labeentii dalka. Isaga ayaa mudan billadda ugu sarrayeysa weliba aniga oo insha Allah meel madal ah ku guddoonsiin doona. Waxaan jeclahay inuu iga aqbalo mar haddii isagaba taas oo kale qaranku ka aqbalay.

Haddii la waayo cid qiimaysa oo abaalmarisa kan wanaagsan iyo kan xunba, shaki kuma jira dadku in uu “jaantaa roggan” dan moodo. Waa sidaa sunnaha tan hore (ifka) iyo tan danbe (aakhiro) labadaba.

Hase ahaatee, waxaa is weydiin mudan in marka hore la qiimeeyo cidda qaran qiimayn karta. Waxaan soo daliishanayaa dhammaan hay’adaha ku takhasusay arrinkaas, heer qaran iyo mid caalamiba. Waxaa shardi ah in ay kullansadaan dhowr arrimood oo qiimaynta lagu qaddariyo. Waxaa ay ka siman yahiin; Kow waa hay’addo qotto-dheeri cilmi iyo milgo leh; Labo waxaa ku kulma aqoonyahanno takhasus dheeraad ah u leh xaajada; Saddex waxaa ku kaydsan dhammaan xogaha takhasusyada ay dadka ugu gar-qaybinayaan; Afar waxaa si cilmiyeysan looga hawl-galaa (research) mawduuca laga hadlayo iyo ciddii ehel u ah; Shan abaalmarinta ay bixiyaan waxaa ku lifaaqan aqoonsi caalami ah, magac iyo dhaqaale qofkii ku guulaysta uu ku sii dardargeliya sii ambaqaadka hawsha.

Hay’adda Noble

Hay’adda abaalmarinta Nobil Price waxaa ay soo jirtay 113 sannadood. Waxaa aasaasay maalqabeen Alfred Nobel. Haddaba, si loo xulo dadka u qalma abaalmarinta waxaa ka hawlaga hay’adaha soo socda oo si toos iyada ugu sidkan.
1. Jaamicadda The Royal Swedish Academy of Sciences kuwasoo qiimeeya abaalmarrinada Physics, Chemistry iyo Aqoonta Dhaqaalaha.
2. Guddiga Nobel-ka ee Jamicadda Karolinska Institutet ee qiimeeya abaalmarinta culuumta Dhismaha Jidhka (Physiology) iyo Daweynta (Medicine).
3. Jaamicadda The Swedish Academy oo bixisa abaalmarinta Suugaanta.
4. Guddiga The Norwegian Nobel Committee oo laga soo doorto barlamaanka Norway kuwaasoo soo qiimeeya abaalmarinta NABADDA iyagoo la kaashanaya jaamicadda.
5. Hay’adda Dhowrista Xuquuqda ee Nobel oo iyagu soo qiimeeya Warbaahinta, Matxafyada iyo Xuquuqda Aadami.

Abaalmarinta Boqor Faysal
Abaalmarinta Boqor Faysal ee dalka Sacuudiga waxaa, sannad kasta, lagu qiimeeyaa dadka saamaynta ku leh aqoonta iyo horumarinta. Waxaana si gaar ah loogu bixiyaa abaalmarinnada kala ah:
• U adeegista Diinta Islaamka
• Aqoonta Diinta Islaamka
• Aqoonta Luqada Carabiga iyo Sugaanta
• Culuumta (Science)
• Daweynta (Medicine)

Si loo soo kala xulo cidda u qaalanta abaalmarinta, Guddiga Abaalmarinta Boqor Faysal waxaa ay adeegsadaan toddoba jaamicadood iyo 5 hay’ad aqooneed.

Sida oo kale abaalmarinnada Nabadda Africa (APA) ee hay’dda ACCORD, Koonfurta Afrika, Nabadda Dunida (The World Peace Prize Award), Maraykan iyo Oscar ama (Academy Awards) waxaa ka hawlgala jaamicado iyo xeeldheerayaal aqoon u leh xog-ururinta iyo xulashada dadka ugu mudan. Hawshu, sidenna bil laguma soo ururiyo si waxaa laga hawl-galaa maalin kasta oo sannadka ka mid ah.
Haddaba aniga oo aan duudsiyeen dedaalkii Rashiid Sulub Caalin waxaa ayaan-darro ah hay’adahii wax qiimayn lahaa in ay qiimayn ka sugaan qof ama koox. Waxay ahayd in xukuumaddu diiwaan-geliso cidda qiimayn karta qaranka iyadoo aan ka soo dheeganaynnoo dunida kale. Iyo in la qeexo haybta (status) laga rabo. Waxay ahayd jaamicadahu in ay kaabaan dedaalka muwaadinka iyagoo ku xoojinaya aqoon, iyo xogo lagu qiimayn kara qofka. Hase yeeshee, jaamicadahii waxay noqdeen qalin aan qiimahiisa aqoon marka hormoodkii ku qanacsan yahy shahaadada uu siiyay ardaygiisu. Haddii dawadii bukooto maxaa lagu dabiibaa?


Damiir, dadnimo iyo wanaag badan ayaan ku tuhmayay culimadeenna. Waxaase la yaab leh abaalmarinta ay guddoonteen iyadoo aan loogu yaboohin macallinkoodii iyo muftigii qaranka, Fadiilat Al-Shiikh Maxamuud Suufi Maxamed. Sida aan culimada ka maqlay marka horeba isaga ayay uga danbeeyaan aqoonta diinta, mar labaadna waa nin aan dacwadda ka baxin maalin qudha, haddii uu ahaa Wasiirka Awqaafta iyo hadda uu yahay Imaamka Masjid Jaamaca isagoo si joogta casharro uga bixiya misaajidka iyo warbaahinta. Is daba marintu waxay ka muuqatay qayb kasta oo lagu magac-dhabay abaalmarinta.


Dhinaca kale, abaalmarintu waxay u muuqatay mid beelaysan. Arrintaas ma ah mid lagu cannaanan karo Rashiid Sulub oo hawsha soo qabanqaabiyay. Waxaan qabaa dadka uu xogta ka soo urruriyay in qof kastaa carrabka ku dhuftay mid ay isku reer yahiin. Mar haddii aan taas sheegay, waxaan ku darayaa, sidaa oo kale, abaalmarintu uma ekeeen mid qaran haddii in ka badan 90% dadka la abaal mariyay ay ka soo jeedeen beesha dhexe. Qabiilna qaran noqon waa.
Waxaan rajaynayaa sannadka sannadkiisa, insha Allah, in Rashiid soo bandhigo qiimayn qaran oo uu la soo kaashaday dadka aqoonta u leh. Waxaanna ku rajo weyn ahay inuu ka faa’iidaysan doono aqoonta iyo xogaha ceegaagta dalkeenna.


horri@somalilandsun.com

posted on Thursday, February 21st, 13

  |  Daabac Boggan email ugu dir saaxiib

Madaxweynihii horre ee Soomaaliya oo Turkiga ku maqnaanaya muddo kooban


Madaxweynaha Somaliland Oo Dalka Dib Ugu Soo laabtey


Dhakhater sheegay in cudurka daacuunka uu ka dilaacay Soomaaliya


In ka badan 100 qof oo u dhintey cudurro ka dhashay abaarta


10 sano kadib maxaa u qabsoomay AMISOM?


Xukuumada Somaliland Oo Ceel Biyood U Dhagax Dhigtey Bulshada Gobolka Hawd


Soomaaliya oo ka qeybgaleyso carwada cuntada ee Dubai


Raysal wasaare Xasan Cali Kheyre oo ka hadlay xilka loo magacaabay


Madaxweynaha Farmaajo oo ka hadlay ra'iisal wasaaraha uu magacaabay


Goojooge ka hadlay qarax maanta ka dhacay Muqdisho


Gabar Soomaali Ah oo Iska Soo Sharaxday Boston


Prof Cabdi Samatar oo ka hadlay doorashadii Muqdisho


Suldaan Cabdirixiin Saxardiid Oo ka Hadley Saldhiga Imaaraadka Carabtu ka Samaysanayso Barbera


Madaxweyne Farmaajo oo dadka kala hadlay Radio Muqdisho


Maxaa xigi doona go'aanka maxamadda ICJ


Maxkamadda ICJ oo maanta go’aan ka gaaraysa diidmada Kenya ee dacwadda badda


Raysal wasaaraha oo edeeyey qaar ka mid ah dalalka deriska la ah Soomaaliya


Kulankii ugu horeeyay ee wadajir yeeshaan labada aqal ee baarlamaanka Soomaaliya oo Muqdisho ka dhacay


Warbixin: Kufsi ka dhacay Goldogob


Somaliland Oo ka Hadashay Saldhig Dawlada Imaaraadku Ka Dhisanayso Berbera